Wat maakt een plek onvergetelijk? Waarom voelen we ons in sommige hotels meteen welkom, terwijl andere, ondanks een perfect ontwerp, geen herinnering achterlaten? Voor deze interviewreeks spreken we onder andere met mensen uit de hotelbranche. De aftrap wordt gegeven door Christiane Lösch van Hotel Kloster Hornbach. Een gesprek over sfeer, gastvrijheid, duurzame kwaliteit – en over waarom reizen tegenwoordig vooral één ding zou moeten achterlaten: herinneringen.
Wie door de poort van Hotel Kloster Hornbach bij Zweibrücken stapt, merkt al snel dat deze plek niet probeert indruk te maken. Dat hoeft ook niet. De historische muren van het voormalige benedictijnenklooster uit het jaar 742 dragen iets in zich dat veel hotels allang kwijt zijn: rust. Daarmee wordt niet de geënsceneerde rust van een spa-concept bedoeld. Een wellnessruimte van 2.000 vierkante meter zoek je hier tevergeefs. Bedoeld wordt dat soort stilte dat ontstaat wanneer een plek door de eeuwen heen is gegroeid en niemand ooit heeft geprobeerd er een nieuwe, weinig passende identiteit aan te geven.
Misschien is het precies dat wat tegenwoordig zo zeldzaam is geworden: plekken met inhoud en diepgang. Plekken die niet op zoek zijn naar aandacht, maar streven naar een bepaalde houding. Plekken die het oude bewaren, het waarderen en gedragen worden door oprechte gastvrijheid. „Of een huis sfeer heeft, dat voel je lichamelijk”, zegt Christiane Lösch. „Dat is een gevoel. En niet iedereen is daar gevoelig voor.”
De eigenaresse van Kloster Hornbach spreekt veel over gevoelens. Over materialen. Over mensen. Over dingen die mogen blijven. En opvallend vaak spreekt ze over iets dat in de hedendaagse hotelbranche bijna ouderwets aandoet: authenticiteit.
Want mooie plekken, daar is ze van overtuigd, zijn er inmiddels veel. Plekken die je bijblijven, zijn er aanzienlijk minder.
DE MENSEN ZIJN DE ECHTE ARCHITECTUUR
Wie met Christiane Lösch over hotels praat, komt verbazingwekkend snel bij de medewerkers terecht. Bij de vraag in hoeverre mensen de uitstraling van een plek bepalen. Of juist niet.
Het is een uitspraak die blijft hangen, omdat ze veel verder reikt dan de hotelbranche. Want echte kwaliteit kenmerkt zich niet alleen door mooie architectuur, goede materialen of een perfect ontwerp. Ze ontstaat daar waar mensen een hotel persoonlijkheid, warmte en geloofwaardigheid geven.
In het klooster Hornbach is precies dat voelbaar. De medewerkers benaderen gasten attent, hartelijk en op ooghoogte. Je merkt al snel dat hier mensen samenwerken die graag gastvrij zijn en als team goed op elkaar zijn ingespeeld. „Als medewerkers ondanks de stress met elkaar lachen en grappen maken, doet dat wonderen”, zegt Christiane Lösch. Gasten merken heel goed welke sfeer er in een hotel heerst – ook achter de schermen. En die sfeer werkt vaak sneller door dan je zou denken. Waar mensen graag samenwerken, voelen gasten zich meestal ook meteen welkom.
Een huis met geschiedenis en de moed om daar verder op voort te bouwen
De bijzondere sfeer van het huis heeft zeker ook te maken met zijn geschiedenis. Toen Christiane en Edelbert Lösch eind jaren negentig voor het eerst door het toenmalige klooster liepen, leken delen van het monumentale complex op een ruïne. Hoe hier ooit een hotel uit zou moeten ontstaan, was aanvankelijk nauwelijks voorstelbaar. Muren moesten worden blootgelegd, ruimtes opnieuw worden ontworpen en de historische structuur moest met grote zorgvuldigheid worden hersteld.
Al toen stond voor de familie Lösch vast dat hier geen inwisselbaar hotel moest ontstaan, maar een huis met persoonlijkheid en een eigen stijl.
Ook vandaag de dag laat Christiane Lösch het zich niet ontgaan om vrijwel elk detail in het hotel zelf te ontwerpen. Haar passie voor inrichting en, zoals ze zelf zegt, „mooie dingen”, begon al vroeg. Al als jonge vrouw struinde ze designmeubelzaken af, verzamelde ze foto’s uit woonbladen en ontwikkelde ze een fijn gevoel voor ruimtes en sferen. Ook bij de laatste uitgebreide renovatiewerkzaamheden, die in 2023 werden afgerond, liet ze niets aan het toeval over. Ze plakte haar moodboards, geheel analoog, in grote ringbanden en combineerde stoffen, kleuren, verlichting en materialen steeds opnieuw – totdat alles harmonieus aanvoelde.
Een gedachte die in het hele huis terug te vinden is. Niets komt willekeurig over of lijkt zich aan de tijdgeest te moeten aanpassen. In plaats daarvan volgt het klooster Hornbach nog steeds zijn eigen ritme. Juist daarom lijkt het huis vandaag de dag bijna een tegenhanger van veel plekken die weliswaar perfect zijn ingericht, maar nauwelijks herinneringen achterlaten.
Reizen was waarschijnlijk nog nooit zo eenvoudig als vandaag de dag. Tegelijkertijd lijkt veel inwisselbaarder te zijn geworden. Dezelfde materialen, concepten en interieurideeën. Vaak ken je de sfeer al voordat je hebt ingecheckt.
Waarom veel hotels tegenwoordig geen sporen meer achterlaten
„Als je er één kent, ken je ze allemaal. Dit hotelconcept werkt tegenwoordig niet meer“, aldus Christiane Lösch. Zelfs grote hotelketens hebben inmiddels begrepen dat standaard alleen gasten tegenwoordig niet meer overtuigt – en ze vooral ook niet terug laat komen. Dus begint men met storytelling. Sommigen, vindt ze, doen dat inmiddels behoorlijk goed. Maar sfeer kun je niet zomaar met decoratie creëren.
In het klooster Hornbach was de geschiedenis nooit louter decor. De oude muren spreken voor zich. Al bij de stichting in het jaar 742 was het klooster een toevluchtsoord voor monniken en mensen die hier woonden. De muren, de architectuur en de prominente ligging boven het stadje Hornbach verlenen het gebouw tot op de dag van vandaag een bijzondere rust en geslotenheid.
Dat dit effect behouden is gebleven, is ook te danken aan de zorgvuldige manier waarop het klooster eind jaren negentig werd verbouwd en herontworpen. De ruimtes zien er noch als een museum, noch als willekeurig gerenoveerd uit.
Het is daarbij helemaal niet haar bedoeling om bepaalde trends af te kraken. „Elders zou dat er waarschijnlijk geweldig uitzien. Maar hier in het klooster past het gewoon niet”, voegt ze eraan toe. Ontwerp en inrichting moeten volgens haar altijd in samenhang met de plek en zijn geschiedenis worden bekeken. Het klooster is weliswaar al lang geen klooster meer, maar het is tot op de dag van vandaag een toevluchtsoord gebleven.
Respect voor de plek en de consequentie die daaruit voortvloeit, zijn voor Christiane Lösch enorm belangrijk. „Uniformiteit is het tegenovergestelde van spanning”, zegt ze. Ruimtes mogen breuken vertonen. Zo staan oude meubels naast moderne, zijn er herinneringsstukken te vinden en hoeven dingen niet perfect bij elkaar te passen. Juist daaruit ontstaat sfeer. Dat dit niet iedereen bevalt, neemt ze graag voor lief.
Sfeer ontstaat niet uit beleefdheid
.jpg?ts=1782379053)
Christiane Lösch weet dat niet alle gasten elke verandering in het klooster Hornbach automatisch waarderen. Als er nieuw meubilair wordt geplaatst of vertrouwde stukken verdwijnen, komen er soms ook kritische vragen. Waarom men ‘die mooie oude banken’ heeft vervangen. Of waarom er plotseling moderne vormen naast historische muren staan. Maar verandering – op voorwaarde dat het klooster zijn oorspronkelijke karakter behoudt – hoort voor Christiane Lösch altijd bij de verdere ontwikkeling van een huis. „Ik moet achter staan achter wat ik doe en verander“, zegt ze. „Als ik het kan uitleggen, dan is het authentiek.“
Standaard is niet meer gewild. Veel gasten zijn tegenwoordig op zoek naar iets „bijzonders“. Tegelijkertijd betekent dit ‘bijzondere’ voor iedereen iets heel anders. Juist deze eigen voorstellingen maken ons tot individuen. Zo zijn er ook gasten die zwart leer en chroom zouden willen. Een feelgood-sfeer is nooit iets objectiefs. Hoe verschillend mensen ruimtes waarnemen, merkt ze zelf bij het lezen van architectuur- en interieurmagazines:
De echte kunst ligt voor hen daarom niet in het behagen van zoveel mogelijk mensen, maar in het creëren van een sfeer waar je zelf echt achter staat. Daar hoort ook de moed bij om tegen de stroom in te gaan. Dingen anders doen dan verwacht en beslissingen nemen die niet iedereen bevallen.
Deze houding komt in het klooster Hornbach niet alleen tot uiting in grote ontwerpkwesties, maar vaak ook in kleine details. In materialen die met de jaren aan karakter winnen. In meubels die blijven. En in de overtuiging dat sommige dingen met de tijd eerder mooier worden dan willekeurig.
.jpg?ts=1782379054)
Kwaliteit begint daar waar dingen mogen blijven
In het klooster van Hornbach krijgen leren fauteuils een patina en vertellen oude kasten en kisten verhalen. Niet alles hoeft onberispelijk te zijn. Maar wel in harmonie.
Dat dit zo is, blijkt vaak uit aspecten die gasten eerder onbewust waarnemen. In stoffen, lichtstemming en materialen. In meubels die worden opgeknapt in plaats van vervangen. Zo zijn tijdens de uitgebreide renovatiewerkzaamheden tussen 2020 en 2023 alle hoogwaardige massief houten inbouwelementen in de kamercategorie „Shaker“ in het hoofdgebouw van het hotel behouden en zorgvuldig opgeknapt. Zelfs het ongeveer 20 jaar geleden aangeschafte kantoormeubilair, eveneens van massief hout, is tot op de dag van vandaag nog steeds in gebruik in plaats van te worden vervangen – destijds een bewuste keuze voor kwaliteit, hoewel het aanzienlijk duurder was. Ook de tijdloze Weishäupl-tuinmeubels in de biertuin en de binnenplaats van het klooster staan tot op de dag van vandaag nog op hun plek. Ze zijn nooit vervangen. Ze kunnen worden gerepareerd, opgeknapt en nog decennia lang worden hergebruikt. Voor Christiane Lösch behoren ze tot die dingen die met de jaren eerder aan waarde winnen dan verliezen.
Voor Christiane Lösch komt de intense uitwerking van duurzame kwaliteit vooral tot uiting op één moment: het moment van aankomst. Nog voordat gasten zich bewust worden van waarom een plek zo goed aanvoelt, werken materialen, textuur en afwerking al samen en creëren ze een onmiddellijk gevoel van welzijn.
Hoe belangrijk juist dit effect voor haar is, bleek al bij de verbouwing van het voormalige klooster tot hotel, meer dan 25 jaar geleden. Destijds was er oorspronkelijk een kunststof tapijt voorzien voor enkele kamers. Christiane Lösch stond echter op een alternatief met 80 procent wol. „Iedereen zei: ‘Dat verschil voelt toch niemand’”, herinnert ze zich. „Maar je voelt het wel!”
WAAROM ECHTE GASTVRIJHEID NOOIT DIGITAAL WORDT
.jpg?ts=1782379054)
Christiane Lösch volgt veel ontwikkelingen in de hotelbranche op de voet. Digitalisering hoort daar tegenwoordig vanzelfsprekend bij. Ook in Kloster Hornbach worden processen achter de schermen steeds vaker digitaal ondersteund, vooral waar dit medewerkers ontlast en werkprocessen vereenvoudigt. Voor gasten moet dit alles echter zo onzichtbaar mogelijk blijven.
Terwijl veel hotels inmiddels inzetten op zelf in- en uitchecken of servicerobots, houdt het klooster Hornbach bewust vast aan een andere opvatting van gastvrijheid. Gasten worden hier nog steeds door mensen ontvangen, begeleid en uitgezwaaid. Een robot, zegt Christiane Lösch lachend, zou waarschijnlijk al stranden op de historische kasseien of op de vele trappen van het gebouw.
Maar iets anders is veel belangrijker.
„Inmiddels kunnen bijna iedereen met smartphones en apps omgaan”, constateert ze. „Maar daar gaat het niet om. Mensen willen gezien, gehoord en begroet worden. Juist daardoor ontstaat het gevoel welkom te zijn.“ Digitale oplossingen ontstaan in het klooster daarom vooral daar waar ze medewerkers administratieve rompslomp uit handen nemen en meer tijd voor gasten creëren. Met name de jonge generatie, met dochter Franziska voorop, stimuleert deze ontwikkelingen. Voor gasten verandert er ter plaatse daarentegen weinig. Bevestigingen van bruiloften of vergaderingen worden tegenwoordig misschien wel digitaler georganiseerd dan vroeger, maar het persoonlijke advies blijft toch hetzelfde.
Dat het klooster niet elke kortstondige trend volgt, past bij het zelfbeeld van het huis. Verdere ontwikkeling wordt uitdrukkelijk gewenst, maar niet ten koste van sfeer, aandacht en echte nabijheid.
Niet zo veel mogelijk reizen. Maar zo authentiek mogelijk.
De toenemende digitalisering verklaart voor Christiane Lösch ook waarom plekken met persoonlijkheid, rust en oprechte aandacht tegenwoordig weer aan belang winnen. Hoe digitaler en sneller de wereld wordt, hoe groter het verlangen lijkt naar authentieke momenten die niet geautomatiseerd kunnen worden. Naar plekken die niet inwisselbaar lijken. Naar herinneringen die blijven.
Vroeger, zegt Christiane Lösch, was reizen ook voor haar vaak een kwestie van „afvinken”. Het doel was om in korte tijd zoveel mogelijk te zien. Tegenwoordig zoekt ze daarentegen naar gedenkwaardige momenten.
Ze vertelt over Nieuw-Zeeland. Over Cornwall. Over plekken waar ze graag naar terug zou willen keren, dit keer in een rustiger tempo. Met meer tijd. Minder programma. Meer aandacht voor wat er tussendoor gebeurt. „Tegenwoordig wil ik plekken intensiever beleven”, zegt ze.
Vooral bij jongere mensen observeert ze dit heel aandachtig. Het bewustzijn voor duurzaamheid groeit merkbaar. Reizen, of ze nu dichtbij of ver weg zijn, worden veel bewuster gepland dan enkele jaren geleden. Niet omdat de nieuwsgierigheid naar andere landen en culturen verdwijnt. Maar omdat vooral jongere mensen zich meer afvragen hoe en waarom ze reizen.
Mede daarom gelooft ze dat authentieke plekken, die niet willekeurig overkomen en waar je graag naar terugkeert, in de toekomst steeds belangrijker zullen worden.
Christiane Lösch heeft sowieso geen belangstelling voor willekeur. Zomaar ergens naartoe gaan, alleen omdat het op dat moment goedkoop of in de mode is, past niet bij haar. In plaats daarvan kiest ze heel bewust haar bestemmingen, hotels en accommodaties uit. Als ze langer op reis is, geeft ze vaak de voorkeur aan vakantiehuizen of vakantieappartementen. „Ik heb hier hotels genoeg“, zegt ze lachend.
Naar Mallorca gaat het gezin bijvoorbeeld al jaren steeds weer naar dezelfde plek. Niet uit gewoonte, maar vanwege het gevoel dat je er meteen thuis bent. Je kent de omgeving, weet waar je boodschappen kunt doen en hoeft je niet elke keer opnieuw te oriënteren. Ook laat ze zich onderweg tegenwoordig veel liever gewoon op de stroom meevoeren dan vroeger. Eerst even een kopje koffie drinken en de sfeer opsnuiven, in plaats van de dag vanaf het begin tot in de puntjes te plannen.
Tot slot is er nog één laatste vraag. Wat betekent reizen tegenwoordig voor Christiane Lösch?
Ze denkt even na en concludeert: „Herinneringen. Aan tijd die we samen hebben doorgebracht en bijzondere belevenissen.“
